De gecontroleerde chaos van De Kift

Een staccato gitaar gevolgd door een uitbundig: “Geweldig dat jullie er allemaal zijn! Feesten, feesten, feesten! Wij houden van jullie!” Dat kan maar een ding betekenen: De Kift.

Met een man of tien staat de band vanavond op het podium van De Helling in Utrecht. Vertrouwd is de aanblik van voorman Ferry Heijne met in zijn kielzog zijn vaste trawanten op gitaar, slagwerk en blazers. Verse inbreng wordt verzorgd door vier vrouwelijke muzikanten: twee bespelen er cello en viool en twee (Vlaamsen) zorgen voor de vocale ondersteuning.

Een lied als tijdverdrijf
Volgend jaar bestaat de Zaanse band dertig jaar en onlangs bracht het gezelschap alweer haar elfde album ‘Bal’ uit. Het spreekt voor zich dat het merendeel van de nummers vanavond afkomstig is van die plaat. Tekstueel put De Kift deze keer uit het literaire werk van o.a. Armando. Baudelaire, Lucebert en Jack Kerouac. Dat levert wederom fraaie zinsneden op als: “Ik zing mijn lied als tijdverdrijf. Ik ga de tijd met zang te lijf” (Uit: ‘Strijkstok’), en: “Je moet je onophoudelijk bedrinken. Maar waaraan? Aan bier? Poëzie? Of muziek? Net wat je wil. Maar bedrink je.” (uit: ‘Nana’).

Ronald Snijders speelt met verwachtingspatronen

Sinds november 2016 tourt cabaretier Ronald Snijders met zijn voorstelling Welke Show door het land. Op 22 december staat de Amersfoorter in De Flint.

"Ja, de show loopt wel lekker tot nog toe. Een paar grapjes heb ik intussen overboord gekukeld. Maar dat is niet erg, want er zitten er nog genoeg in," vertelt Snijders. Een voorbeeld? "Aan het begin zat een grap waardoor de mensen in de zaal me wellicht niet zo sympathiek zouden vinden. En aan het begin van mijn voorstelling wil ik nog wel aardig gevonden worden: dan kun je je later meer permitteren."

Samen met een bigband staat Snijders in 'Welke Show' garant voor een onderhoudend, gevarieerd en muzikaal avondje cabaret, vol met absurde grappen en rare invallen, maar ook met serieuze liedjes en anekdotes. De gemoedelijke sfeer op het podium is een bewuste keuze: "Veel kleinkunst is tegenwoordig nogal koeltjes of denigrerend van toon. Ik ben niet zo van de harde grappen." Snijders' humor zit dan ook meer op een lijn met die van André van Duin en Toon Hermans, twee van zijn grote voorbeelden.

Het optreden in De Flint voelt voor Snijders, geboren en getogen in Amersfoort, als een soort van thuiskomen. "In de zaal zitten vast en zeker oud-klasgenoten, of leraren van vroeger." In deze stad kwam Snijders ook voor het eerst in aanraking met theater en cabaret. "Op de Uitmarkt in 1987 zag ik aanstormend talent Paul de Leeuw. En ook Liesbeth List zag ik hier ooit nog."

Snijders begon ook in Amersfoort met het schrijven van ("lichtelijk absurde") verhalen, toen hij op zijn dertiende een schrijfmachine kreeg. "In de geest van Van Kooten en De Bie en Monty Python, andere helden van mij." Maar vanaf zijn zevende jaar al wist hij dat hij later artiest wilde worden. "Op die leeftijd playbackte ik voor de klas, samen met een paar vriendjes, het lied 'De Heidezangers' van Andre van Duin. Compleet met pruik en een raar brilletje op."

Groot vertrouwen bij The Kyteman Family

Tien jaar lang volgde de Utrechtse fotograaf Gabriel Eisenmeier Kyteman en zijn bandleden op de voet. Het resultaat is een lijvig fotoboek, waarin de Utrechtse muzikant, al dan niet samen met zijn Hiphop Orkest, en later het Kyteman Orchestra, in vele hoedanigheden wordt afgebeeld.

In extase op het podium, geconcentreerd blazend op zijn trompet, in de tourbus met een hoofdtelefoon op, of slapend op een bankje. Eisenmeier mocht overal bij zijn, tot in de kleedkamer aan toe. Maar het vertrouwen moest wel groeien. "Aanvankelijk was ik niet bij bandbesprekingen, of als er gevoelige zaken werden besproken."

De twee kenden elkaar al langer. Benders was gastmuzikant bij C-mon & Kypski op het moment dat Eisenmeier die Utrechtse band aan het fotograferen was. In 2007 besloot Eisenmeier het hiphoporkest van Kyteman te gaan volgen met zijn camera. Het idee voor het fotoboek ontstond pas een paar jaar later, toen hij huisfotograaf werd bij Kytopia, het thuishonk van Kyteman.

Wat fascineert Eisenmeier het meest in de Utrechtse muzikant? "Hij heeft een permanente noodzaak om zijn creativiteit te uiten en zoekt hierbij voortdurend naar creatieve ontwikkeling. Als hij succes heeft, en het dreigt routine te worden waar hij mee bezig is, begint hij weer iets anders."

Portret van een veelzijdig man

Henk Westbroek liet zijn levensverhaal optekenen door journalist/muzikant Martin Groenewold. "Een goed moment, ik ben dingen aan het afsluiten."

Is Westbroek tevreden over de manier waarop hij geportretteerd wordt? "Ja, maar ik had zelf andere accenten gelegd. De nadruk ligt wat mij betreft te veel op de muziek en te weinig op mijn politieke carrière. Maar als je het uitbesteed aan iemand anders moet je dat accepteren." Hij was zelf al begonnen met het schrijven van een autobiografie. "Maar dat schoot niet echt op. Ik was nog niet geboren of ik was al op pagina 35. Ik dacht: als dat zo doorgaat …"

Zelf is Westbroek meer van de korte baan, zo vertelt hij. "Columns, liedjes, daar ben ik goed in. Anders raak ik het overzicht kwijt." Dus liet hij zijn levensverhaal optekenen door de journalist en zanger Martin Groenewold, met wie Westbroek ooit nog eens samen op het podium stond. "Hij heeft het heel zorgvuldig gedaan hoor. Ik heb er maar drie spelfouten uit moeten halen. En het leest als een trein, dat is ook wat waard."

Het bewogen leven van Iris Hond

Op 9 december treedt Iris Hond op in de Flint met haar theaterprogramma 'Bewogen', waarin zij nummers van haar eerste zelfgeschreven album Dear World speelt en vertelt over haar roerige leven.

"'Dear World' is een soort mix geworden van alle muziek waar ik naar geluisterd heb," verteld Iris Hond in een Hilversums café. "En dat varieert van klassiek, fado en klezmer, tot Leonard Cohen (die haar album bij het verschijnen nog de hemel in prees)". De eerste cd met eigen werk van de klassiek geschoolde pianiste varieert van ingetogen luisterliedjes tot orkestrale pianomuziek, met soms verrassende ritmische begeleiding. Op een paar liedjes is Hond ook als zangeres te horen. Aan het oer-Hollandse denken in hokjes heeft ze een broertje dood: "We leven in een tijd waarin grenzen vervagen en allerlei disciplines worden samengevoegd."

Hond jongleert op 'Dear World' met verschillende genres, maar ze verloochent haar muzikale afkomst zeker niet. Wel was ze een beetje bevreesd voor de reacties uit de klassieke muziekwereld, maar die waren alleen maar positief. "Het album is ook met veel respect voor de klassieke muziek gemaakt." In de voorstelling 'Bewogen' speelt ze, behalve nummers van haar nieuwe album, ook vertrouwde klassieke stukken van Chopin en Rachmaninoff. "En tussendoor vertel ik over de dingen die me hebben geïnspireerd en gevormd."

Gruppo Sportivo na 40 jaar nog springlevend

Eind jaren zeventig genoot Gruppo Sportivo een aanzienlijke populariteit met hun frisse, ironisch getinte en intelligente popliedjes. De band van Hans Vandenburg bleef actief de jaren erna, met wisselend succes. In mei verschijnt er een nieuw album. "Een band zonder humor is gewoon niet sexy."

De locatie van het gesprek is -verrassenderwijs- niet zijn thuisstad Den Haag, maar Centraal Station Amsterdam. "Ik ben hier op bezoek geweest bij mijn kinderen," legt Hans Vandenburg uit. "Maar ik ben ook zeker geen doorsnee Hagenees hoor. Ik ben niet zo gericht op Den Haag. Ik zou overal kunnen wonen." Dat is dan ook maar meteen gezegd. "Ik heb zelfs een seizoenskaart van Ajax tegenwoordig, ha ha."

In mei verschijnt er, na zo'n dertien jaar, een nieuw album van Gruppo Sportivo. Heuglijk nieuws voor de trouwe fans. "We zijn nooit weg geweest hoor. Vanaf 2013 zijn we wel een studio-only band. Maar ik hoef maar met mijn vingers te knippen en we pakken de draad weer op." Laatste wapenfeit van de Haagse formatie was een dubbel-cd in de reeks 'The Golden Years of Dutch Pop Music.' 

Wat betreft het nieuwe album is Vandenburg zeer content met het resultaat tot dusver. "Het moet nog afgemixt worden, maar we hebben nu veertien nummers die staan als een huis." Een werktitel is er ook al: "Great".

Eind jaren zeventig maakte het Haagse gezelschap nationaal (en ook internationaal) furore met intelligente popliedjes, waarin de knipoog en de relativering nooit ver weg waren. De albums 10 Mistakes en Back to 78, met songs als Beep Beep Love, Hey Girl, Disco Really Made It en Tokyo waren een groot succes. In Nederland, maar ook in Groot-Brittannië, Duitsland en Spanje. De band bleef vervolgens gestaag (goed besproken) albums maken, en Vandenburg liet ook solo regelmatig van zich horen (o.a. met de Nederlandstalige band Dierenpark). Het succes van die beginjaren is echter nooit meer geëvenaard.

Amerikaanse droom is niet zo vrolijk  

De Drents-Duitse tentoonstelling ‘The American Dream’ toont de mogelijkheden, maar vooral de schaduwkanten van naoorlogs Amerika. Het is voor het eerst dat zoveel werken uit die periode van overzee in Europa te zien zijn.

De argeloze bezoeker van de tentoonstelling zal toch wel even van zijn à propos zijn als hij in een hoekje van het Drents Museum de sculptuur aantreft van een laveloze vrouw, liggend in de goot. Het hyperrealistische, en nogal opzienbarende kunstwerk van Duane Hanson is getiteld 'Derelict woman' (Verlaten vrouw). "Als er geen lijntje voor gespannen was, zou je inderdaad denken dat het echt is," vertelt Annemiek Rens, conservator van het Drents Museum. "Mijn collega's schrokken er van. Ik ben benieuwd naar de reacties van het publiek."

Het moge duidelijk zijn: het realisme staat centraal in deze expositie over de Amerikaanse naoorlogse kunst. Na de Tweede Wereldoorlog verschuift het centrum van de cultuurwereld van Parijs naar New York. De tentoonstelling The American Dream toont zowel de onbegrensde mogelijkheden van die periode, als ook de schaduwkanten: het toegenomen egoïsme en de sociale uitsluiting van de zwakkeren in de maatschappij. De tentoonstelling geeft zo een fraaie inkijk in het culturele en maatschappelijke leven in de VS tussen 1945 en nu.

Een dergelijk omvangrijke tentoonstelling over deze periode was er niet nog eerder in Europa. Bijzonder is ook dat de collectie van de schilderijen, werken op papier, foto's en sculpturen zijn verdeeld over twee locaties: het Drents Museum van Assen en de Kunsthalle Emden. "Je ziet wel vaker dat een expositie een reis maakt van het ene museum naar het andere, maar zoals nu is het nog niet eerder gedaan," zegt Rens. "Voor ons is het ook interessant om te ontdekken of we zo meer Duitse bezoekers kunnen trekken. Andersom geldt dat natuurlijk ook voor de Kunsthalle Emden."