Desert blues

In TivoliVredenburg vond onlangs de eerste editie plaats van het Imidiwan Festival. Twee dagen stond de Pandorazaal in het teken van de opzwepende desertblues.

Afrikaanse muziek kan prachtig zijn. Of die nu afkomstig is uit Zuid-Afrika (Gert Vlok Nel), Senegal (Habib Koité, Orchestra Baobab) of Ethiopië (Mulatu Astatke), het is allemaal even mooi. Maar mijn voorkeur gaat toch uit naar de Malinese blues, die natuurlijk vooral bekend is geworden door Ali Farka Touré. Zijn zoon (Vieux Farka Touré) zag ik ongeveer een jaar geleden in TivoliVredenburg optreden en dat was ook geweldig.

Maar het politiek zo onrustige land heeft meer moois voortgebracht op muzikaal gebied, zoals Boubacar Traoré, Toumani Diabaté, Amadou & Mariam en vele andere. Tinariwen en Tamikrest zijn Malinese formaties die de traditionele muziek combineren met blues en rock. Dat levert een bijzonder opzwepend geluid op, zo bleek ook uit het geweldige optreden van Tamikrest op het Imidiwan Festival.

Gitaarsolo

Fijn om na lange tijd een van mijn favoriete alternatieve bands weer eens live te zien: Wilco. Een mooie show, maar wat me vooral is bijgebleven, is die ene geweldige gitaarsolo. 

Een keer eerder had ik de band gezien (en gerecenseerd) en ik was blij dat ik lang van te voren kaartjes had weten te bemachtigen voor het optreden in Paradiso. Vanuit het Centraal Station was het even lopen naar de muziekzaal, tijd genoeg voor mijn kameraad om uitgebreid het bereidingsproces van champagne uit de doeken te doen. Hij was net terug van een vakantie uit de Champagnestreek en had aldaar een paar rondleidingen gehad.

Terwijl we ons een weg probeerden te banen door een meute toeristen en de bekende penetrante (maar stiekem ook wel lekkere) wietwalm, stak hij uitgebreid een college af dat precies zijn voltooiing vond toen we bij Paradiso arriveerden. Heel interessant, maar mij is voornamelijk bijgebleven dat champagne altijd twee keer gegist wordt, het ijzertje van de kurk zes keer moet kunnen draaien om aan te tonen dat het echte champagne is en dat je een fles behoort te openen door de fles van de kurk te draaien (en niet andersom).

Acteerdebuut is Spinvis prima bevallen

Voor de film Toutes Directions maakte Erik de Jong (Spinvis) niet alleen de soundtrack, het betekende ook zijn acteerdebuut. ‘De superboef in een James Bond film, dat is altijd mijn droom geweest.’

Toutes Directions, een tragikomische roadmovie van de Nederlandse regisseur Noël Loozen, ging onlangs op het Nederlands Film Festival in première. De film werd goed ontvangen en won een Gouden Kalf voor de beste filmmuziek.

Gefeliciteerd! Had je dat zien aankomen?
‘Nou nee, ik had er eigenlijk niet zo bij stilgestaan dat dat ook nog zou kunnen gebeuren. Maar als je eenmaal genomineerd bent, wordt het ineens wel belangrijk. Dan wil je ook winnen. Heel gek is dat ...’

Wat stond er in het juryrapport?
‘Dat weet ik niet, ik kon niet bij de prijsuitreiking aanwezig zijn. Maar het zal vast wel iets vriendelijks geweest zijn, toch?’

Lijkt mij ook. Hoe ben je te werk gegaan bij het maken van deze filmmuziek?
‘Op basis van de eerste versie van het script heb ik ongeveer tien demo’s gemaakt met allerlei sferen en stemmingen. Snel, traag, spannend, droevig, etc. Het voordeel hiervan is dat de filmeditor direct al in jouw stijl en sfeer zit. Maar soms wordt er al gemonteerd op andere muziek, die je als componist later moet vervangen. Dat is niet zo leuk.’

Muziek voor het milieu  

Verschillende generaties met elkaar de dialoog laten aangaan over het klimaat. Dat is de opzet van de Kinder Klimaat Concert Dag. Zonder doemdenken, maar met een positieve blik op de toekomst. Aan het roer staan de muzikale zussen Luna en Donna van Leeuwen.

Al sinds hun jeugd maken de twee samen muziek, Luna (22) op viool en Donna (19) op cello. Beide zijn afgestudeerd aan het conservatorium en wonnen diverse prestigieuze concoursen. Donna heeft intussen gekozen voor een andere carrière, Luna timmert nog steeds flink aan de weg als violiste. Maar de twee zijn ook zeer maatschappelijk betrokken. Samen bedachten ze de Kinder Klimaat Concert Dag. Eerder dit jaar wonnen ze voor dit idee de Young Impact Award in de categorie Klimaat.

Foto: Alex Schröder

De eerste editie vindt plaats in TivoliVredenburg, waar jonge musici van 10 tot 25 jaar, onder andere van de Nationale Jeugd Orkesten Nederland en het Koninklijk Conservatorium Den Haag, een veelzijdig repertoire brengen met als thema: ‘Behoud de seizoenen!’ Van Vivaldi’s beroemde Vier Jaargetijden tot verrassende werken van Piazzolla en Gershwin – en een gloednieuwe compositie van Kindercomponist des Vaderlands Kobus Jansen.

Na afloop presenteren eindexamenscholieren uit de regio Utrecht, in samenwerking met Universiteit Utrecht, hun eigen klimaatonderzoek. Ook gaan zij in gesprek met wetenschappers, beleidsmakers en publiek.

Ray Fuego: altijd op zoek naar de randjes

De Amsterdamse hiphopper en punker Ray Fuego staat voor energieke, rauwe muziek, songteksten én gedichten. Deze maand staat hij met zijn band Ploegendienst in dB’s.

Ray Fuego is oprichter van hipcollectief SMIB en frontman van punkformatie Ploegendienst. Hiphop en punk verschillen volgens hem niet zo veel. ‘Voor mijn gevoel heb ik altijd punk-hiphop gemaakt. Uiteindelijk gaat het om urgentie, goed om je heen kijken en je ervaringen reflecteren in je muziek. Alleen het instrumentale gedeelte is natuurlijk heel anders.’

Je echte naam is Rayvel Pieternella. Waarom koos je voor Ray Fuego als artiestennaam?
‘Ray Fuego is geïnspireerd op Travis Scott, bijgenaamd La Flame, een Amerikaanse rapper die ook co-producer was voor Kanye West. En van hem was ik een grote fan, vandaar. Het Spaanse woord voor vlam is fuego, en aangezien ik een nogal kort lontje had, leek me dat wel een toepasselijke artiestennaam, haha. Dat korte lontje heb ik nog steeds, maar daar werk ik aan.’

Hoe belangrijk is het voor jou om maatschappijkritisch te zijn in je teksten?
‘Ik zou het niet maatschappijkritisch noemen, want ik beschrijf gewoon wat er in mijn leven gebeurt. Het is geen bewuste keuze om vanuit mijn standpunt teksten te schrijven. Als zwarte Nederlander maak ik dingen mee, of zie ik dingen, die de meeste witte Nederlanders niet ervaren. En waar ze blind voor zijn. Mijn teksten gaan over kapitalisme, seksisme, racisme – eigenlijk alle -ismes. Om een voorbeeld te noemen: tegen mensen die zijn gevlucht uit gebombardeerde en leeggeroofde landen, zeggen we: ‘Ga terug naar je eigen land’? Dat is toch te gek? De mensen die dat roepen, wonen in de rijkste landen. En die moeten gewoon met hun poten van andere continenten, hun grondstoffen, kunst en cultuur afblijven. Als niet alles zou draaien om geopolitiek, zouden vluchtelingen niet buiten hun land op zoek hoeven gaan naar een beter leven.’

Beter kijken 

Kun je mensen (beter) leren kijken? Die vraag staat centraal in het project ‘LerenKijken.nl’, dat wordt gepresenteerd op de tiende editie van het Betweter Festival in TivoliVredenburg.

Op het jaarlijkse Betweter Festival staan wetenschap en kunst centraal. Er zijn presentaties, interviews, kunstinstallaties, filmvoorstellingen en muziekoptredens. Ook kan de bezoeker deelnemen aan allerlei wetenschappelijke testen. ‘Het is een mooie wisselwerking: wetenschappers presenteren hun onderzoek aan een groot publiek, en tegelijk verzamelen ze data tijdens de experimenten. En dat allemaal in een heel toegankelijke vormgeving,’ vertelt Andre Sahakian, cognitief psycholoog aan de Universiteit Utrecht.

Samen met een klein team van de UU, onder wie experimenteel psycholoog/cognitief wetenschapper Surya Gayet, presenteert Andre op het Betweter Festival het onderzoeksproject ‘LerenKijken.nl’. Ook worden data wordt verzameld voor hun onderzoek. Surya: ‘Het voordeel van deze manier van data inzamelen is het feit dat de doelgroep bij TivoliVredenburg veel groter is dan in het lab op de universiteit. Daar worden vaak psychologiestudenten van een jaar of 21 getest, op het festival komen mensen uit veel meer lagen van de samenleving.’

30 dagen zonder 

In de vierdelige serie 30 dagen zonder van Jos Bierings en Marieke Spee gaat Hasan Yildirim de uitdaging aan om dertig dagen lang zijn auto te laten staan en met de fiets naar zijn werk te gaan.

Hoe kwam jij bij dit project terecht, Hasan?
‘Voor mijn werk bij Hogeschool Utrecht was ik betrokken bij een project over fietsen. Mijn studenten kregen de opdracht om uit te zoeken waarom er in Overvecht zo weinig wordt gefietst. Tijdens dit project ontmoette ik de fietsburgemeester van Utrecht, Belle de Gast. Ik vertelde hem dat ik zelf geen fiets had en dat studenten hun best moesten doen om mij op een fiets te krijgen. Ik had een hekel aan fietsen. Toen ontstond het idee voor deze challenge. Samen met documentairemakers Jos en Marieke, twee vrienden van mij en fervente fietsers, besloten we om deze challenge vast te leggen.’

Waarom hield je niet van fietsen?
‘Ik heb slechte ervaringen met fietsen. Ze waren altijd te zwaar, te groot of te klein. Fietsen was voor mij altijd een brug te ver. Ook al omdat er twee auto’s voor de deur staan. Achteraf denk ik dat ik ook nooit in een goede fiets heb geïnvesteerd. Het is ook anders als je van jongs af aan alles op de fiets doet, en later op fietsvakantie gaat en je kinderen op de fiets naar school brengt. Dat heb ik allemaal nooit gedaan. Het was mij tot dan toe niet gelukt om het leuke van fietsen in te zien.’