Acteerdebuut is Spinvis prima bevallen

Voor de film Toutes Directions maakte Erik de Jong (Spinvis) niet alleen de soundtrack, het betekende ook zijn acteerdebuut. ‘De superboef in een James Bond film, dat is altijd mijn droom geweest.’

Toutes Directions, een tragikomische roadmovie van de Nederlandse regisseur Noël Loozen, ging onlangs op het Nederlands Film Festival in première. De film werd goed ontvangen en won een Gouden Kalf voor de beste filmmuziek.

Gefeliciteerd! Had je dat zien aankomen?
‘Nou nee, ik had er eigenlijk niet zo bij stilgestaan dat dat ook nog zou kunnen gebeuren. Maar als je eenmaal genomineerd bent, wordt het ineens wel belangrijk. Dan wil je ook winnen. Heel gek is dat ...’

Wat stond er in het juryrapport?
‘Dat weet ik niet, ik kon niet bij de prijsuitreiking aanwezig zijn. Maar het zal vast wel iets vriendelijks geweest zijn, toch?’

Lijkt mij ook. Hoe ben je te werk gegaan bij het maken van deze filmmuziek?
‘Op basis van de eerste versie van het script heb ik ongeveer tien demo’s gemaakt met allerlei sferen en stemmingen. Snel, traag, spannend, droevig, etc. Het voordeel hiervan is dat de filmeditor direct al in jouw stijl en sfeer zit. Maar soms wordt er al gemonteerd op andere muziek, die je als componist later moet vervangen. Dat is niet zo leuk.’

Muziek voor het milieu  

Verschillende generaties met elkaar de dialoog laten aangaan over het klimaat. Dat is de opzet van de Kinder Klimaat Concert Dag. Zonder doemdenken, maar met een positieve blik op de toekomst. Aan het roer staan de muzikale zussen Luna en Donna van Leeuwen.

Al sinds hun jeugd maken de twee samen muziek, Luna (22) op viool en Donna (19) op cello. Beide zijn afgestudeerd aan het conservatorium en wonnen diverse prestigieuze concoursen. Donna heeft intussen gekozen voor een andere carrière, Luna timmert nog steeds flink aan de weg als violiste. Maar de twee zijn ook zeer maatschappelijk betrokken. Samen bedachten ze de Kinder Klimaat Concert Dag. Eerder dit jaar wonnen ze voor dit idee de Young Impact Award in de categorie Klimaat.

Foto: Alex Schröder

De eerste editie vindt plaats in TivoliVredenburg, waar jonge musici van 10 tot 25 jaar, onder andere van de Nationale Jeugd Orkesten Nederland en het Koninklijk Conservatorium Den Haag, een veelzijdig repertoire brengen met als thema: ‘Behoud de seizoenen!’ Van Vivaldi’s beroemde Vier Jaargetijden tot verrassende werken van Piazzolla en Gershwin – en een gloednieuwe compositie van Kindercomponist des Vaderlands Kobus Jansen.

Na afloop presenteren eindexamenscholieren uit de regio Utrecht, in samenwerking met Universiteit Utrecht, hun eigen klimaatonderzoek. Ook gaan zij in gesprek met wetenschappers, beleidsmakers en publiek.

Ray Fuego: altijd op zoek naar de randjes

De Amsterdamse hiphopper en punker Ray Fuego staat voor energieke, rauwe muziek, songteksten én gedichten. Deze maand staat hij met zijn band Ploegendienst in dB’s.

Ray Fuego is oprichter van hipcollectief SMIB en frontman van punkformatie Ploegendienst. Hiphop en punk verschillen volgens hem niet zo veel. ‘Voor mijn gevoel heb ik altijd punk-hiphop gemaakt. Uiteindelijk gaat het om urgentie, goed om je heen kijken en je ervaringen reflecteren in je muziek. Alleen het instrumentale gedeelte is natuurlijk heel anders.’

Je echte naam is Rayvel Pieternella. Waarom koos je voor Ray Fuego als artiestennaam?
‘Ray Fuego is geïnspireerd op Travis Scott, bijgenaamd La Flame, een Amerikaanse rapper die ook co-producer was voor Kanye West. En van hem was ik een grote fan, vandaar. Het Spaanse woord voor vlam is fuego, en aangezien ik een nogal kort lontje had, leek me dat wel een toepasselijke artiestennaam, haha. Dat korte lontje heb ik nog steeds, maar daar werk ik aan.’

Hoe belangrijk is het voor jou om maatschappijkritisch te zijn in je teksten?
‘Ik zou het niet maatschappijkritisch noemen, want ik beschrijf gewoon wat er in mijn leven gebeurt. Het is geen bewuste keuze om vanuit mijn standpunt teksten te schrijven. Als zwarte Nederlander maak ik dingen mee, of zie ik dingen, die de meeste witte Nederlanders niet ervaren. En waar ze blind voor zijn. Mijn teksten gaan over kapitalisme, seksisme, racisme – eigenlijk alle -ismes. Om een voorbeeld te noemen: tegen mensen die zijn gevlucht uit gebombardeerde en leeggeroofde landen, zeggen we: ‘Ga terug naar je eigen land’? Dat is toch te gek? De mensen die dat roepen, wonen in de rijkste landen. En die moeten gewoon met hun poten van andere continenten, hun grondstoffen, kunst en cultuur afblijven. Als niet alles zou draaien om geopolitiek, zouden vluchtelingen niet buiten hun land op zoek hoeven gaan naar een beter leven.’

Beter kijken 

Kun je mensen (beter) leren kijken? Die vraag staat centraal in het project ‘LerenKijken.nl’, dat wordt gepresenteerd op de tiende editie van het Betweter Festival in TivoliVredenburg.

Op het jaarlijkse Betweter Festival staan wetenschap en kunst centraal. Er zijn presentaties, interviews, kunstinstallaties, filmvoorstellingen en muziekoptredens. Ook kan de bezoeker deelnemen aan allerlei wetenschappelijke testen. ‘Het is een mooie wisselwerking: wetenschappers presenteren hun onderzoek aan een groot publiek, en tegelijk verzamelen ze data tijdens de experimenten. En dat allemaal in een heel toegankelijke vormgeving,’ vertelt Andre Sahakian, cognitief psycholoog aan de Universiteit Utrecht.

Samen met een klein team van de UU, onder wie experimenteel psycholoog/cognitief wetenschapper Surya Gayet, presenteert Andre op het Betweter Festival het onderzoeksproject ‘LerenKijken.nl’. Ook worden data wordt verzameld voor hun onderzoek. Surya: ‘Het voordeel van deze manier van data inzamelen is het feit dat de doelgroep bij TivoliVredenburg veel groter is dan in het lab op de universiteit. Daar worden vaak psychologiestudenten van een jaar of 21 getest, op het festival komen mensen uit veel meer lagen van de samenleving.’

30 dagen zonder 

In de vierdelige serie 30 dagen zonder van Jos Bierings en Marieke Spee gaat Hasan Yildirim de uitdaging aan om dertig dagen lang zijn auto te laten staan en met de fiets naar zijn werk te gaan.

Hoe kwam jij bij dit project terecht, Hasan?
‘Voor mijn werk bij Hogeschool Utrecht was ik betrokken bij een project over fietsen. Mijn studenten kregen de opdracht om uit te zoeken waarom er in Overvecht zo weinig wordt gefietst. Tijdens dit project ontmoette ik de fietsburgemeester van Utrecht, Belle de Gast. Ik vertelde hem dat ik zelf geen fiets had en dat studenten hun best moesten doen om mij op een fiets te krijgen. Ik had een hekel aan fietsen. Toen ontstond het idee voor deze challenge. Samen met documentairemakers Jos en Marieke, twee vrienden van mij en fervente fietsers, besloten we om deze challenge vast te leggen.’

Waarom hield je niet van fietsen?
‘Ik heb slechte ervaringen met fietsen. Ze waren altijd te zwaar, te groot of te klein. Fietsen was voor mij altijd een brug te ver. Ook al omdat er twee auto’s voor de deur staan. Achteraf denk ik dat ik ook nooit in een goede fiets heb geïnvesteerd. Het is ook anders als je van jongs af aan alles op de fiets doet, en later op fietsvakantie gaat en je kinderen op de fiets naar school brengt. Dat heb ik allemaal nooit gedaan. Het was mij tot dan toe niet gelukt om het leuke van fietsen in te zien.’

Podium voor lokaal talent

Een beetje verscholen in een oud gebouw op een Utrechts bedrijventerrein huist een bruisende community. Birdcage Radio begon als een dj-collectief van vrienden, en groeide uit tot een online platform voor muzikanten, visual artists en andere creatieve geesten.

Birdcage Radio maakt dagelijkse radio-uitzendingen en organiseert clubavonden en dj-programmering bij Utrechtse horeca. Op de Birdcage DJ/Producer School kun je workshops, cursussen en masterclasses volgen, en tijdens de Birdcage Producer Meet-up komen mensen samen om kennis uit te wisselen en feedback te vragen op hun producties. Ook is er het wekelijkse Crafting Café, waar je materialen en creatieve technieken kunt uitpoberen, de kledingswap en de tweedehands platenmarkt, Vederlicht Vinyl. Oprichter van Birdcage Radio is Rochelle Dietz, al zo’n tien jaar actief als dj en producer in Utrecht.

Hoe is Birdcage Radio ontstaan?
Rochelle: ‘Zo’n acht jaar geleden begonnen we met een creatieve vriendengroep een podcastserie met dj-sets. Die namen we op in onze woonkamer en vervolgens werden ze gepost op Soundcloud. Birdcage Radio was geboren! We gingen een gelijknamige maandelijkse show programmeren bij StrandedFM, waar ik destijds ook actief was. Er kwamen veel positieve reacties, dus we besloten onze activiteiten uit te breiden en ook evenementen te gaan organiseren, met als doel om verschillende kunststromingen met elkaar te combineren. Eerst in het Filmcafé, later ook op andere plekken, zoals EKKO, Nar, Kabul à GoGo en de Hondekop.’

De Troubatour

Muzikant, film- en theatermaker Leon Giesen organiseert persoonlijke stadswandelingen door Utrecht. ‘Het níét vinden van dingen kan ook mooie verhalen opleveren.’

Zijn wieg mag dan in Noord-Limburg staan, Leon Giesen voelt zich welzeker een echte Utrechter. ‘Ik woon hier al meer dan veertig jaar. Ik heb op de HKU gezeten, mijn kinderen zijn hier geboren en mijn vrienden wonen in deze stad.’ Lachend: ‘Toen ik op een dag de inbreker van mijn buurvrouw achtervolgde, werd ik door mijn buurtgenoten niet langer gezien als die wat vreemde Limburgse man met gitaar, maar als een echte stadsgenoot.’

Foto: Pim Ras

Als Mondo Leone staat hij al ruim twee decennia in de Nederlandse theaters met zijn verhalen, gedachtes, korte filmpjes en muziek. Hij staat stil bij zaken waar veel mensen aan voorbij lopen, gaat op onderzoek uit en ontdekt zo de meest wonderlijke dingen. Dat doet hij ook tijdens zijn persoonlijk stadswandelingen door Utrecht, Troubatours genaamd.

Gaat dat sien!

Utrecht is een nieuwe bioscoop rijker: De Sien. Je kunt er arthouse-films zien, maar ook andere filmliefhebbers, makers en buurtbewoners ontmoeten.

De Sien is meer dan alleen een filmzaal. Behalve een programma met lokale, nationale en internationale producties biedt de nieuwe bioscoop in de wijk Merwede ook een podium aan jonge filmmakers. ‘We zijn een clubhuis voor film: een toegankelijke plek waar filmliefhebbers en -makers elkaar ontmoeten,’ zegt coördinator Freija Roos.

Foto: indebuurt Utrecht

De entree van het nieuwe theater, dat gevestigd is in Kanaal30, is best opmerkelijk: de bezoeker loopt bij binnenkomst direct de filmzaal in. ‘Mensen vinden het wel grappig dat ze een soort van loods binnenstappen. Maar de filmervaring hier is zo goed dat ze de omgeving na afloop alweer vergeten zijn.’

Zachte krachten

De zoektocht naar liefde en verbondenheid staat centraal op het negende album van Lucky Fonz III (Otto Wichers) het heet dan ook niet voor niets De zachte krachten.

Nee, stilgezeten heeft hij zeker niet sinds zijn vorige album Hemellichamen uit 2022. Hij ging op tournees, schreef een theatervoorstelling en maakte zelfs zijn debuut als romanschrijver (Van de goden vervuld). ‘ Artistiek ben ik heel druk geweest, maar er waren ook allerlei levensdingen in de tussentijd. Ik kreeg een nieuwe relatie en ben verhuisd naar Rotterdam. Voor mij voelt vier jaar niet als een lange tijd,’ zegt Otto. Dat de muzikant weer lucky in love is, is goed zichtbaar in de vrolijke clip bij de single Toen kwam jij, waarin hij samen met zijn kersverse vriendin een zomerse dag beleeft.

foto: Sanja Marusic

Op zijn nieuwe album De Zachte Krachten schiet hij muzikaal gezien weer alle kanten op. Van hardcore en synthpop naar folk en Spaanse muziek. Bij welk label in de platenbak van de muziekwinkel zou hij zijn eigen album plaatsen? ‘Bij “diversen”, haha. Of nee, bij de onplaatsbaren.’

Club Pet: filmverhuur en gezelligheid

Pal naast de Rabotoren in Utrecht staat een opvallende blauwe zeecontainer. Binnen huist een bescheiden videotheek, opgezet uit ideologisch én sociaal oogpunt.

Na de terugkeer van vinyl en het cassettebandje, lijkt nu ook de dvd aan een revival begonnen te zijn. In ieder geval in Utrecht, waar kunstenaar/beroepsverzamelaar Pet van Luijtgaarden in een felblauwe zeecontainer aan de Croeselaan een deel van zijn immense dvd-collectie uitleent. Van blockbusters tot arthouse, en helemaal gratis.

Met zijn project wil Van Luijtgaarden de overconsumptie aan de kaak stellen. ‘Ik zet me daar met mijn stichting Club Pet al vijftien jaar voor in. Zeven jaar geleden ben ik begonnen met het verzamelen van tweedehands dvd’s, toen mensen hun exemplaren massaal de deur uit deden om te gaan streamen.’

Het zijn niet alleen dvd’s die hij verzamelt, Van Luijtgaarden beschikt ook over een grote collectie aanstekers, knuffels, kleding, petten en Playmobil. In het Utrechtse Griftpark exposeerde hij een paar jaar geleden nog met een kunstinstallatie van 50.000 cd’s.

750 jaar Oudaen

Stadskasteel Oudaen bestaat 750 jaar en is daarmee een van de oudste gebouwen van Utrecht. Tegenwoordig is het een chique grand café, maar lang geleden lag het nog onder vuur van de Spanjaarden.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw was het nog maar de vraag of het markante stadskasteel aan de Oudegracht behouden kon blijven. Het stond al jaren leeg en was in verregaande staat van verval. Gelukkig nam gemeente Utrecht op dat moment het initiatief om een stichting op te zetten ‘ter instandhouding en restauratie van het pand’, Stichting Oudaen. De kosten van het herstel en behoud moesten komen uit de opbrengst van de exploitatie, want Oudaen kreeg een ‘sociaal/culturele bestemming, ten behoeve van de Utrechtse gemeenschap’. Het Rijk, de Provincie Utrecht en de Ridderlijke Duitse Orde droegen eveneens bij.

Voormalig wethouder van gemeente Utrecht Ger Mik is vanaf 1994 bestuurslid van Stichting Oudaen. In de statige bovenzaal vertelt hij met graagte over de bewogen geschiedenis van het gebouw. ‘Toen het stadskasteel eind dertiende eeuw door de vermogende familie Zoudenbalch gebouwd werd, stonden er voornamelijk nog houten huizen met rieten daken aan de Oudegracht. Door zoiets te bouwen, liet je zien hoe rijk en machtig je was. Het had wel iets protserigs ja.’

Taylor Swift verpunkt

Een punkband die nummers van Taylor Swift speelt: je verwacht het niet zo snel. Maar de formatie Call It Off is er behoorlijk succesvol mee. ‘Haar nummers verschillen in de basis niet zo veel van de onze.’

Call It Off is geen onbekende naam in de Nederlandse poppunkscene. De band uit Eindhoven had hits met Scream Your Heart Out en Abandoned en speelde al in het voorprogramma van Panic! At The Disco. Maar de vier getatoeëerde punkmannen zijn ook swifties: Taylor Swifts songs knallen regelmatig door hun tourbus of kleedkamer, en hun repetitiehok hangt vol met Taylor T-shirts. Gitarist/zanger Maurice Bolier: ‘Punkrockers zijn eigenlijk stoere boys die popliedjes spelen. Dus dan valt dit wel te rijmen.

De ‘aanstichter’ van dit alles is drummer/zanger Sergei Christian, al jaren een groot Swift-fan. ‘Toen we in 2013 met Call It Off begonnen, zei ik meteen: jullie moeten wel een ding van mij weten …’
Maurice: ‘Nee, dat vonden wij niet erg punk.’ Het werd een soort running gag binnen de band. Sergei: ‘Op een gegeven moment kreeg ik er in elk interview vragen over. Mijn drumsponsor besloot toen haar hoofd op het drumstel te printen.’

Titanenstrijd

De jaarlijkse Utrechtse bandwedstrijd Clash of the Titans is weer in volle gang. Veertig uiteenlopende bands strijden in acht voorrondes om een plekje in de finale. ‘Sommige hebben al een compleet geproduceerd album, andere alleen een Insta-reel van 25 seconden.’

De oorsprong van The Clash of the Titans dateert al van 1998. In dat jaar werd de wedstrijd opgezet voor bands die repeteerden in de oefenstudio’s van dB’s (toen nog aan de Jekerstraat). Intussen is de Clash uitgegroeid tot de grootste bandwedstrijd van stad en provincie Utrecht en zijn er roemrijke winnaars (en niet-winnaars) uit voortgekomen, zoals We vs Death, Handsome Poets, de Stropstrikkers en meer recent bands als Bowl en FIT.

Lenny Kouwenberg is hoofd productie van de Stichting Ruis die de Clash of the Titans organiseert. ‘De Clash is steeds verder uitgebouwd, met meer bands en ook deels op andere locaties in de stad, zoals ACU, Ekko en De Helling. Inmiddels zijn we weer helemaal terug bij dB’s’, vertelt zij. 

Het was destijds de bedoeling om kleine bands een podium te geven, aldus Lenny. Er zijn eigenlijk maar twee vereisten om mee te kunnen doen: er moet een connectie zijn met de provincie Utrecht en de band speelt eigen materiaal. ‘De link met Utrecht is redelijk flexibel: als een van de bandleden in de stad woont, is het al goed. Wat ons onderscheidt van andere bandjeswedstrijden is dat we geen leeftijdslimiet hebben.’

Nieuwe ster aan het bluesfirmament

Early James (32) brengt zijn blues, folk en country op zo’n intense wijze dat het niemand onberoerd kan laten. Ongepolijst en rauw, maar ook soulvol. En met een gruizige stem waarin Howlin’ Wolf en Tom Waits doorklinken. Hoogste tijd om eens kennis te maken met deze Amerikaanse muzikant.

Voorafgaand aan zijn optreden in Merleyn is er de gelegenheid om de zanger/gitarist uit Alabama even te spreken. Op het podium straalt hij een brok energie uit, zo bewees zijn eerdere optreden bij Ramblin Roots in Utrecht, aan het tafeltje in het knusse Nijmeegse poppodium is hij de beminnelijkheid/bedachtzaamheid zelve. De onderkoelde humor is nooit ver weg.

Je echte naam is Fredrick James Mullis Jr. Waarom heb je gekozen voor de artiestennaam Early James?

‘Toen ik een jaar of 16 was, hield ik erg van Justin Town Earle, de zoon van Steve Earle. Daar is het allemaal mee begonnen. En mensen noemden me altijd al Early. Dat is beter dan Late James, toch? Hoewel ik wel best vaak te laat kom, haha. Vrienden adviseerden me om mijn naam niet te veranderen in Early. Als ik twintig jaar zou zijn, kreeg ik er geheid spijt van. Maar dat is niet gebeurd.’

Misschien was Late James toch beter geweest. Of Old James. Je bent best jong voor de oude Amerikaanse muziek die je maakt. Een oude ziel in een jong lichaam?

‘Als je dat vijftien jaar geleden had gevraagd, had ik volmondig ‘ja’ gezegd. Nu heb ik de leeftijd bereikt die past bij mijn muziek, vind ik.’