De Straatweg
De Amsterdamsestraatweg (ASW) is de langste winkelstraat van Nederland en kent vele gezichten. Je vindt er kappers, makelaars, massagesalons en seksshops, maar ook street art, vegan eettentjes en een goud- en zilversmid.
Eerst een stukje geschiedenis. Wim van Scharenburg is directeur van het Museum van Zuilen, dat tot 2020 gevestigd was aan de ASW en sindsdien in de Werkspoorfabriek. Hij doceert: ‘In 1811 reisde Napoleon op een natte herfstdag via de Daalsedijk van Utrecht naar Amsterdam. De route langs de kronkelende Vecht, met twaalfduizend manschappen waarvan vele te paard, kon de keizer niet bekoren. Hij besloot een lange, doorgaande weg aan te leggen, van Parijs naar Amsterdam: de Route impériale 2. Het stuk tussen Utrecht en Amsterdam was binnen een jaar klaar.’
 |
| Illustratie: Lotte Dijkstra |
Tot de tweede helft van de 20e eeuw is de Amsterdamsestraatweg, in de volksmond ook wel de Straatweg of de ASW genoemd, een luxe winkelstraat. Daarna doen verloedering, leegstand en criminaliteit hun intrede. Zelf woont Van Scharenburg er al zo’n vijftig jaar, naar alle tevredenheid. ‘Er is altijd veel reuring en daar hou ik van. Wat er in de wereld gebeurt, gebeurt ook in de ASW, zowel in positieve als negatieve zin. Mensen zitten gezellig bij elkaar op een terras, maar er wordt ook ingebroken.’
Reuring was er de afgelopen vijftien maanden ook op een andere manier. De ASW is flink op de schop gegaan: om de veiligheid en leefbaarheid te verbeteren, zijn onder meer de fietspaden verbreed, is het riool vervangen en wordt er meer groen aangelegd. ‘Het aanzien van de straat is aanzienlijk verbeterd,’ zegt Van Scharenburg.
Op nummer 580, in het rustige deel, vind je de Bulgaarse supermarkt Little Bulgaria. De eigenaars kwamen in 1999 naar Nederland en openden de winkel zo’n twee jaar geleden. Bulgaren uit Uttecht, maar ook uit de rest van het land komen er voor delicatessen uit hun moederland. Je kunt er onder meer terecht voor de gele kashkaval-kaas, filodeeghapjes, milinki-broodjes en traditionele droge worst. De radio staat vaak op een Bulgaarse zender. ‘Maar ook steeds meer andere nationaliteiten weten de weg naar onze winkel te vinden, zoals Serviërs, Roemenen, Oekraïners én Nederlanders,’ zegt Martin Antonov, zoon van de eigenaar.
Een stuk verderop, voorbij het Julianapark en de watertoren, zit de toko van Gert-Jan Jansen: Buurtbier (‘lokaal bier uit heel Nederland’). ‘Toen ik hier een paar jaar geleden mijn winkel startte, dacht ik: deze straat is best lelijk met al die verschillende geveltjes. Het imago was lange tijd ook niet goed. Toen ik eind jaren 90 dagelijks over de ASW fietste, voelde ik me niet altijd veilig, vanwege allerlei groepjes blowende en ruziemakende jongeren. Bovendien zag je overal veel zwerfafval en graffiti. Nu is het veel schoner en gezelliger.’ De ASW is dynamisch en dorps tegelijk, vindt Gert-Jan. ‘Je ziet de meest uiteenlopende types over straat lopen, van yup tot zwerver.’ Hoewel zijn zaak door de wegwerkzaamheden bijna op de fles ging, is hij wel te spreken over de veranderingen. ‘Het is een stuk overzichtelijker geworden. Wel is het nog wachten op meer groen.’
Aan de overkant van de weg, op nummer 227, vormt een opvallende gele poort de toegang tot iYoga Utrecht. Het hek is ontworpen door de Utrechtse kunstenaar Tomasz Vetulani, die er tientallen yogaposes in verwerkte. De binnentuin en het interieur van de yogaschool vormen het een oase van rust door het vele groen. Eigenaar Hiske van der Meulen: ‘Dat contrast met de drukke ASW vind ik wel leuk. Mensen die al jaren langsfietsen, zijn verbaasd als ze ontdekken dat hier een yogapraktijk zit.’ Behalve liefde voor yoga hebben Hiske en haar partner Claas ook veel liefde voor kunst. Dat blijkt niet alleen uit het toegangshek, maar ook uit de tekeningen, schilderijen en 3D-objecten die ze in hun school hebben verzameld.
Hiske voelt zich thuis bij de diversiteit van de Straatweg. ‘Elk gedeelte heeft een eigen sfeer. Al vind ik het wel jammer dat de samenstelling aan het veranderen is. Buurman Fred van de Violenboulevard, die altijd buiten zat met andere oorspronkelijke bewoners, is helaas vertrokken. De buurt is een beetje aan het ver-yuppen. Al is dat wel weer goed voor mijn praktijk.’
Rijd je de ASW verder af richting centrum, dan kun je de mooie muurschilderingen van street artist JanIsDeMan niet missen. Zijn bekendste, De Boekenkast, prijkt op een woning ter hoogte van winkelcentrum De Plantage. ‘De bewoners wilden iets toevoegen aan hun buurt. Dat is deze geschilderde boekenkast geworden, waarin de diversiteit van de wijk doorschemert. Er staan boeken in zeven verschillende talen op de planken. Zo heb ik van een anonieme hoek een waardevolle plek willen maken,’ vertelt de kunstenaar. Hertzelfde concept paste hij toe op de zijkant van het pand aan de Amsterdamsestraatweg 59. Hij vroeg bewoners en ondernemers wat hun lievelingsgevel van de straat was en verwerkte die allemaal in een mural.
Zelf woonde Jan ook een tijdje op de ASW, tegenover het Julianapark. ‘De straat is rauw en rommelig. Er hangen best veel mensen rond die zomaar wat lijken te doen. Het geeft mij een vrij gevoel.’
Op nummer 30, in een van de oudste tattooshops van Utrecht, is Olaf Leurs drukdoende bij een klant een tattoo te zetten (‘van Starwars’). De Brabander werkt al zo’n 27 jaar bij Skin Art. ‘En altijd met veel plezier. Iedereen loopt binnen, uit alle lagen van de maatschappij. Zelfs politici. Nee, ik noem geen namen, haha.’ Veel last van de werkzaamheden heeft hij niet ondervonden. ‘We zitten op de hoek van de straat, dat scheelt. Bovendien komen de mensen op afspraak en weten ze ons wel te vinden na dertig jaar.’
Een nog oudere ASW-resident is Tropisch Huis Prem, een paar deuren verder. Je eet er lekkere roti en broodjes bakkeljauw, kip kerrie en pom. Het Surinaamse eethuis is hier al sinds 1974 gevestigd, vertelt eigenaar Ro Bansie. Wat is voor hem de charme van de Straatweg? ‘Al die verschillende culturen die samengaan. En de mensen zijn altijd vrolijk.’
Reuring was er de afgelopen vijftien maanden ook op een andere manier. De ASW is flink op de schop gegaan: om de veiligheid en leefbaarheid te verbeteren, zijn onder meer de fietspaden verbreed, is het riool vervangen en wordt er meer groen aangelegd. ‘Het aanzien van de straat is aanzienlijk verbeterd,’ zegt Van Scharenburg.
Op nummer 580, in het rustige deel, vind je de Bulgaarse supermarkt Little Bulgaria. De eigenaars kwamen in 1999 naar Nederland en openden de winkel zo’n twee jaar geleden. Bulgaren uit Uttecht, maar ook uit de rest van het land komen er voor delicatessen uit hun moederland. Je kunt er onder meer terecht voor de gele kashkaval-kaas, filodeeghapjes, milinki-broodjes en traditionele droge worst. De radio staat vaak op een Bulgaarse zender. ‘Maar ook steeds meer andere nationaliteiten weten de weg naar onze winkel te vinden, zoals Serviërs, Roemenen, Oekraïners én Nederlanders,’ zegt Martin Antonov, zoon van de eigenaar.
Een stuk verderop, voorbij het Julianapark en de watertoren, zit de toko van Gert-Jan Jansen: Buurtbier (‘lokaal bier uit heel Nederland’). ‘Toen ik hier een paar jaar geleden mijn winkel startte, dacht ik: deze straat is best lelijk met al die verschillende geveltjes. Het imago was lange tijd ook niet goed. Toen ik eind jaren 90 dagelijks over de ASW fietste, voelde ik me niet altijd veilig, vanwege allerlei groepjes blowende en ruziemakende jongeren. Bovendien zag je overal veel zwerfafval en graffiti. Nu is het veel schoner en gezelliger.’ De ASW is dynamisch en dorps tegelijk, vindt Gert-Jan. ‘Je ziet de meest uiteenlopende types over straat lopen, van yup tot zwerver.’ Hoewel zijn zaak door de wegwerkzaamheden bijna op de fles ging, is hij wel te spreken over de veranderingen. ‘Het is een stuk overzichtelijker geworden. Wel is het nog wachten op meer groen.’
Aan de overkant van de weg, op nummer 227, vormt een opvallende gele poort de toegang tot iYoga Utrecht. Het hek is ontworpen door de Utrechtse kunstenaar Tomasz Vetulani, die er tientallen yogaposes in verwerkte. De binnentuin en het interieur van de yogaschool vormen het een oase van rust door het vele groen. Eigenaar Hiske van der Meulen: ‘Dat contrast met de drukke ASW vind ik wel leuk. Mensen die al jaren langsfietsen, zijn verbaasd als ze ontdekken dat hier een yogapraktijk zit.’ Behalve liefde voor yoga hebben Hiske en haar partner Claas ook veel liefde voor kunst. Dat blijkt niet alleen uit het toegangshek, maar ook uit de tekeningen, schilderijen en 3D-objecten die ze in hun school hebben verzameld.
Hiske voelt zich thuis bij de diversiteit van de Straatweg. ‘Elk gedeelte heeft een eigen sfeer. Al vind ik het wel jammer dat de samenstelling aan het veranderen is. Buurman Fred van de Violenboulevard, die altijd buiten zat met andere oorspronkelijke bewoners, is helaas vertrokken. De buurt is een beetje aan het ver-yuppen. Al is dat wel weer goed voor mijn praktijk.’
Rijd je de ASW verder af richting centrum, dan kun je de mooie muurschilderingen van street artist JanIsDeMan niet missen. Zijn bekendste, De Boekenkast, prijkt op een woning ter hoogte van winkelcentrum De Plantage. ‘De bewoners wilden iets toevoegen aan hun buurt. Dat is deze geschilderde boekenkast geworden, waarin de diversiteit van de wijk doorschemert. Er staan boeken in zeven verschillende talen op de planken. Zo heb ik van een anonieme hoek een waardevolle plek willen maken,’ vertelt de kunstenaar. Hertzelfde concept paste hij toe op de zijkant van het pand aan de Amsterdamsestraatweg 59. Hij vroeg bewoners en ondernemers wat hun lievelingsgevel van de straat was en verwerkte die allemaal in een mural.
Zelf woonde Jan ook een tijdje op de ASW, tegenover het Julianapark. ‘De straat is rauw en rommelig. Er hangen best veel mensen rond die zomaar wat lijken te doen. Het geeft mij een vrij gevoel.’
Op nummer 30, in een van de oudste tattooshops van Utrecht, is Olaf Leurs drukdoende bij een klant een tattoo te zetten (‘van Starwars’). De Brabander werkt al zo’n 27 jaar bij Skin Art. ‘En altijd met veel plezier. Iedereen loopt binnen, uit alle lagen van de maatschappij. Zelfs politici. Nee, ik noem geen namen, haha.’ Veel last van de werkzaamheden heeft hij niet ondervonden. ‘We zitten op de hoek van de straat, dat scheelt. Bovendien komen de mensen op afspraak en weten ze ons wel te vinden na dertig jaar.’
Een nog oudere ASW-resident is Tropisch Huis Prem, een paar deuren verder. Je eet er lekkere roti en broodjes bakkeljauw, kip kerrie en pom. Het Surinaamse eethuis is hier al sinds 1974 gevestigd, vertelt eigenaar Ro Bansie. Wat is voor hem de charme van de Straatweg? ‘Al die verschillende culturen die samengaan. En de mensen zijn altijd vrolijk.’
Eerdere publicatie in Uitagenda Utrecht
Geen opmerkingen:
Een reactie posten