Scepter

Dit jaar kreeg ik weer eens een snippertje carnaval mee. Bij de optocht in Baarlo, het dorp waar ik ben opgegroeid, was ik getuige van milde kritiek, leuke kolder én dubieuze humor.

Oorspronkelijk was het de bedoeling om samen met mijn moeder naar de optocht in Venlo te gaan, zoals we enkele jaren geleden hadden gedaan. Daar is het allemaal toch net een stukje uitbundiger, qua uitdossingen en muziek. Maar het weer werkte niet mee, dus we togen naar de hoofdstraat van Baarlo waar de optocht zou beginnen. Net voorbij de fietsenmaker vonden we een prima plekje.

Een aantal fraaie carnavalswagens passeerden ons. Onder andere het verdwijnen van de plaatselijke kerk ten behoeve van nieuwe woningen (!) en de mogelijke verbunkering van het jongerencentrum werden bekritiseerd. De kerk van Baarlo was op indrukwekkende wijze nagebouwd. Daar hadden vast heel wat uurtjes werk in gezeten. Ook liep er een groepje mee met een stuk waterleiding in de hand, met de boodschap: ‘Wij hebben de leiding’. Tussen Baarlo en Blerick, 5 km verderop, komt een nieuwe rioolleiding, vandaar. Zo te zien schiet dat project niet echt op.

De fratsen van Andre Manuel

‘De humanist uit Diepenheim,’ zo kondigt Andre Manuel zichzelf aan in theater Aan De Slinger in Houten. Zelfspot is de cabaretier/muzikant uit Twente niet vreemd.

Want je kunt veel van de cabaretier André Manuel zeggen, maar niet dat hij de menselijke gelijkwaardigheid voorop stelt, zoals het een goed humanist betaamt. Aan de andere kant: hij spaart niemand in zijn shows. moslims, joden, christenen, Duitsers, Limburgers, Tukkers, Houtenaren, zijn eigen familie: Iedereen krijgt er van langs. Zo bezien is hij misschien toch een humanist.

Hoe dan ook: na een jaar of vijfentwintig zag ik Manuel weer eens in het theater. In de tussentijd was ik wel nog aanwezig geweest bij een aantal liveoptredens van hem met zijn bands Fratsen, Krang en de Ketterse Fanfare, maar zijn bikkelharde cabaret had ik al een hele poos niet meer ervaren.

Wat als eerste opvalt vanavond: een bij lange na niet volle zaal, met een publiek op leeftijd bovendien. Manuel vergelijkt zich, niet ongeestig, met de SP, die ook al jaren lang met hetzelfde programma geen poot aan de grond krijgt. Zestig is de man uit Diepenheim inmiddels, maar nog immer rap en scherp van tong. Sterke grappen worden wel afgewisseld met flauwiteiten. Manuel gedraagt zich op het podium als een soort nar, die met sardonisch genoegen de wereld om hem heen fileert. Omdat hij zichzelf ook niet spaart, komt hij er meestentijds mee weg. 

BB

Bo Derek en Heather Locklear. Dat bleken begin jaren 80 de favoriete vrouwen te zijn van twee vriendjes van mij. De mijne was Brigitte Bardot.

We waren een jaar of vijftien en verbleven samen met mijn ouders in een vakantiehuis in de Franse Alpen. In de winter was het een skigebied, maar wij waren er in de zomervakantie en dus hingen we een beetje rond bij de plaatselijke tennisbaan en het zwembad. Uiteraard werd er veel over meisjes gepraat. Op een avond, na weer een dagje loeren op de grasweide bij het zwembad, kwamen op de slaapkamer

onze favoriete vrouwelijke filmsterren ter sprake. Bo Derek en Heather Locklear werden al snel genoemd. De een bekend van haar gehuppel (in slowmotion) over het strand in de film Ten, de ander als ietwat ordinair blondje uit Dynasty. Daar moest enige verfijning tegenover staan, vond ik.

Zeven liedjes voor Johnny

In de Utrechtse Stadsschouwburg zag ik onlangs de voorstelling Seven songs for Johnny, van de acteur/muzikant Viktor Griffioen. Hij gaf een geheel eigen, persoonlijke en energieke draai aan de levensloop van Johnny Cash.  

Vooraf was ik een beetje sceptisch, zoals ik altijd ben als het een muziekvoorstelling betreft waarbij een andere muzikant centraal staat. Uiteindelijk kan een dergelijke show nooit tippen aan de oorspronkelijke artiest. Ook in dit geval was dat niet het geval, maar de voorstelling van Victor Griffioen was welzeker de moeite waard.

‘Geen Man in Black (Griffioen droeg een koddig hansopje) vanavond, geen religie (‘ik ben atheïst’) en geen liedjes van Johnny Cash,’ zo begon Griffioen de voorstelling. Bij de laatste opmerking leek een zucht van teleurstelling door de zaal te gaan. Maar juist dat pakte heel goed uit. Op virtuoze wijze verweef Griffioen anekdotes uit het leven van Cash met persoonlijke ontboezemingen, o.a. over vrouwen, drank, drugs en een afgebroken vingertopje. Of hij voortdurend de waarheid vertelde, is twijfelachtig. Maar hij zei het zelf al: ‘Never let the truth get in the way of a good story’.

Jonge held op saxofoon

De 15-jarige Utrechter Mink Jaspers won met zijn saxofoon de eerste prijs van het Prinses Christina Jazz Concours 2025, dé landelijke muziekwedstrijd voor verschillende muziekstijlen. Een bijzondere prestatie.

In de Hertz-zaal van TivoliVredenburg overtuigde Mink de jury van zijn kunnen. Hij won in de categorie 12 t/m 15 jaar. Op jonge leeftijd werkt de jonge saxofonist al aan verschillende projecten, zoals een bigband, een duo met jazz-kamermuziek en een trio met eigen composities. Volgens de jury van het concours is Mink al ‘flink onderweg op een veelbelovend muzikaal pad’.

Foto: Angeliek de Jonge

Om te beginnen: gefeliciteerd! Superblij zeker?

‘Jazeker! Toen ik gebeld werd dat ik in de finale stond, had ik net schoolpauze. Ik realiseerde me niet meteen wat ik bereikt had. Een grote concurrent had ik in de halve finale al verslagen. In de finale deed ik iets wat anderen niet deden: ik speelde in een triosetting. Zonder gitaar en piano, maar met contrabas en drums. En als enige in mijn leeftijdscategorie speelde ik een eigen stuk. Nu begint het wel tot me door te dringen dat ik iets bijzonders heb gedaan.’

Een boutique met exclusief vinyl

De Utrechtse quizmaster Jochem Geerdink opent in januari aan de Zakkendragersteeg een nieuwe platenzaak. Met gelimiteerde edities van Amerikaanse import hoopt hij op een jong publiek.

‘‘Waarom begin je op jouw leeftijd nog een platenwinkel?’ vroeg iemand me.’’ Jochem Meerdink (52) kan er wel om lachen. ‘Andere mannen van mijn leeftijd halen een motorrijbewijs, of ze beginnen iets met een jongere vrouw. Ik start een platenzaak.’

Jochem’s Record Boutique, zo gaat zijn winkel heten. ‘In New York heb je Paul’s Boutique, vernoemd naar een album van The Beastie Boys. Omdat ik exclusief vinyl uit de VS ga verkopen, leek het me wel een passende naam.’

Foto: Angeliek de Jonge

In Utrecht is Geerdink vooral bekend van de pubquizzen die hij organiseert. Het verzamelen van vinyl is hij gaan doen in de coronatijd. ‘Toen deden we online quizzen. We kregen veel donaties, zoveel zelfs dat ik er iets mee wilde doen. Eerst dacht ik aan bitcoins, maar het werd vinyl.’ De verzamelwoede liep enigszins uit de hand. ‘Mijn hele huis stond vol met dozen platen. Ik heb een garagebox gehuurd, maar al snel moest er een bij omdat de collectie te groot was geworden.’

Central do Brazil

In het najaar van 2025 maakte ik samen met mijn vriendin een onvergetelijke reis door Brazilië. We begonnen in Rio de Janeiro en via Manaus, het Amazonegebied, Pantanal en Bonito kwamen we uiteindelijk uit in Paraty. Voor Polarsteps maakte ik onderstaand reisverslag.

Her name was Lola (Rio de Janeiro)

Onderweg luister ik naar de vliegtuigversie van 'I fought piranhas' van The White Stripes. Of het zover gaat komen als we in de Amazone zijn, dat valt nog te bezien. Wel is ons een vangst, bereiding en nuttiging van dit lieflijke visje in het vooruitzicht gesteld. En dus beschouw ik de basale blues van Jack en Meg White als een prima opmaat voor drie weken Brazilië.

Het dakterras van ons appartementje op de tiende verdieping in de wijk Ipanema biedt een vrij confronterend zicht op een van de favela's van Rio de Janeiro. Daar blijven we uiteraard zo ver mogelijk uit de buurt. Ondanks de waarschuwingen vooraf op dat gebied verlopen de vier dagen in Rio probleemloos. Al is er midden in de nacht wel opeens een enorm geknal te horen. Het lijkt een langdurige schietpartij en er klinkt zelfs het geluid van bomontploffingen. Maar er volgen geen politiesirenes, wat je verwacht. Dus waarschijnlijk is het vuurwerk geweest om te vieren dat de schurk Bolsonara de rest van zijn leven naar de cel moet.

En dan was er nog het voorval(letje) met mijn creditcard. Die ben ik op een ochtend, na onze gang naar de supermarkt, kwijt. Gestolen, concluderen we al snel, als gevolg van mijn zichtbare gepruts met het zoeken naar mijn pincode bij het betalen. Maar wat blijkt: de creditcard zit in een ander vakje van mijn portemonnee. Je kunt ook te slecht van vertrouwen zijn.

Onze tijdelijke woonplek wordt opgevrolijkt door de aanwezigheid van een piano en een viool. Helaas is de piano al een poosje niet meer gestemd en verloopt mijn eerste fysieke kennismaking met een viool minder voorspoedig dan gedacht. The girl from Ipanema spelen blijkt nog iets te veel gevraagd.

 Nieuwe Utrechtse releases

Utrecht bruist van de nieuwe muziek. Het was weer een jaar vol nieuwe albums, singles en ep’s van eigen bodem. Een greep uit het vat vol lokaal talent.

1. Judy Blank – Big Mood

Op haar vorige album ‘Morning Sun’ voerden folk en country nog de boventoon, de laatste cd van Judy Blank ‘Big Mood’ neigt naar indiepop. Ze had behoefte aan ‘meer kleur, energie en een beetje gekte.’ Het opnemen van het album beschouwde Blank als een zoekproces naar zichzelf, ‘zowel persoonlijk als muzikaal’. Haar voorliefde voor Amerikaanse muziek is nog hoorbaar in ‘No thank you’ en ‘You don’t live here anymore’, maar verder is dit een Judy Blank die we nog niet kenden. En die eveneens prima bevalt.

Waar staat Big Mood voor?

‘Bij het uitvogelen van wie je bent komen veel gevoelens kijken: paniek, angst, euforie, verliefdheid, rouw, rebellie, jaloezie, apathie … Elk oncomfortabel gevoel heb ik vertaald naar een liedje. Big Mood klinkt een beetje sarcastisch, maar voor mij is het allesomvattend. Het is de naam van een existentiële crisis, die je ook weer niet al te serieus moet nemen.’

Rick de Gier brengt cd uit over Houten

Het was de bedoeling om een roman te schrijven. Maar Rick de Gier kreeg het verhaal over zijn jeugd in Houten niet rond. Om het mislukte project toch een positieve draai te geven, bracht hij een cd en een boekje met korte verhalen uit: ‘Vliegtuigsporen boven Houten’.

Tien jaar was journalist Rick de Gier al met de roman bezig, maar nog steeds was hij niet tevreden over het resultaat. Zo’n 400 pagina’s had hij intussen geschreven van zijn verhaal met ‘grote thema’s, meerdere hoofdpersonages en een tijdsspanne van twintig jaar’. Is hij te ambitieus geweest? ‘Ja, dat denk ik wel. Ik had teveel hooi op mijn vork genomen. De uitgevers die ik benaderde vonden de roman op zich interessant en goed geschreven, maar het miste iets. Er zat te weinig lijn in het verhaal. Uiteindelijk dacht ik: ik kan er wel tot mijn dood mee bezig zijn, laat ik het project maar afronden ...’

Toen is het een cd geworden ...

‘Ja, ik ben ook muzikant (met zijn band Ponoka bracht De Gier vier albums uit, red.) en had in de tussentijd ook al liedjes geschreven. Ik besloot een album te maken met dezelfde thematiek als het boek. Daarnaast heb ik een theatervoorstelling gemaakt, waarin ik de liedjes zing en verhalen over Houten vertel. Die verhalen heb ik ook verwerkt in een boekje dat ik als bijlage bij de cd heb uitgebracht. Dus zo heeft die mislukte roman toch nog wel wat opgeleverd.’

Danny Vera: Here we go

Voor zijn biografie over Danny Vera trok schrijver Nando Boers twee jaar lang intensief op met de Zeeuwse zanger en zijn gevolg. Het leidde tot een levendig boek dat een goed beeld geeft van een artiestenbestaan in Nederland, maar dat soms wel enige diepgang mist.

‘Ik wilde onderzoeken wat het leven van een creatieve artiest inhield – in dit geval de man die de laatste echte Nederlandse evergreen op zijn naam had geschreven,’ schrijft Boers. Hij doelt uiteraard op Rollercoaster, het lied dat Danny Vera (echte naam: Danny Tolfliet) samen met Mercy John ‘in een uurtje’ schreef en dat een geheel eigen leven is gaan leiden. Vera wilde het aanvankelijk niet op single uitbrengen.

Het succes is Danny Vera niet aan komen waaien. De eerste jaren speelt hij voor halflege zalen en klust hij noodgedwongen bij als airbrusher. In zijn Chevrolet Beauville tuft hij met zijn vriendin het land door, op zoek naar optredens en airplay. Vanwege zijn opvallende voorkomen (vetkuif, pronte snor en bontgekleurde pakken ‘die bij de Toppers niet zouden misstaan’) wordt hij niet overal (en zeker niet in zijn geboorteplaats Middelburg) serieus genomen.

Ook zijn traditionele Amerikaanse muziek slaat aanvankelijk niet aan bij het grote publiek, al scoort hij in Turkije wel een nummer 1 hit met ‘My Confession’. Het Nederlandse succes komt er uiteindelijk ook, na optredens bij Voetbal Inside en DWDD.

Terugspoelen in de tijd

Weinigen zullen het voorspeld hebben: de revival van het cassettebandje. Zelfs artiesten als Billie Eilish en Taylor Swift brengen nieuwe muziek uit op de kleine geluidsdrager, die toch echt uitgestorven leek.

In de jaren 70 en 80 is het een taak die door de echte muziekliefhebber uiterst serieus wordt genomen: het maken van een compilatiebandje. Bestemd voor de autoradio, de walkman, of als presentje voor een geliefd persoon. Met de uiterste zorg worden liedjes bij elkaar gezocht die op de een of andere manier een connectie met elkaar hebben. En dat mag best enige tijd kosten, want de complete platencollectie moet worden nageplozen op passende songs.

Wanneer de mix-tape dan eindelijk klaar is, kan het grote genieten beginnen. In de auto met het raampje open, op de fiets naar school, of in gedachten, als de ontvanger je perfecte verzameling liedjes, inclusief zelfgemaakt hoesje, aan het bewonderen is …

Na de komst van de cd en de mp3’s eind jaren 80 gaat het snel bergafwaarts met de populariteit van het cassettebandje. Opeens is het allemaal maar gedoe: het steeds vooruit- en terugspoelen naar je favoriete nummer, het vastlopen van een bandje zodat je met een pennetje en plakband in de weer moet om de boel te lijmen, en de abrupte eindes van cassettebandjes (en dus vaak van een liedje). 

Een leven (op)getekend

Bij de naam Ien van Laanen zal niet bij iedereen meteen een belletje gaan rinkelen. Maar de kans is groot dat je ooit een illustratie, cartoon of tekening van haar hebt gezien. Op de cover van Harry Potter of de Griezelbus bijvoorbeeld, of in een krant of weekblad. Ien van Laanen heeft haar sporen achtergelaten.

De ontvangst in haar sfeervolle woning op de dijk bij de Linge is allerhartelijks. Op zijn Limburgs, ben je dan geneigd te zeggen. Met een stukje vlaai, klassieke muziek op de achtergrond en een hond die zich aan de voeten vleit van de interviewer, wordt de toon gezet voor een prettig gesprek. De tafel in de woonkamer ligt bezaaid met boeken, illustraties en tekeningen. Ien van Laanen heeft het interview goed voorbereid, dat wordt al snel duidelijk.

Foto: Thom Spierenburg

Ze woont lange tijd in Amsterdam, maar gezondheidsredenen brengen haar naar deze rustieke plek in de Betuwe. Van Laanen wil er wel iets over kwijt, maar daarna moeten we het snel over leuke zaken hebben. ‘Ongeveer twintig jaar geleden kreeg ik een hersenziekte, met coördinatie- en oriëntatiestoringen tot gevolg. Lopen lukte niet meer goed en dus werd Amsterdam voor mij onleefbaar. Gelukkig heeft de tremor het tekenen zelf nooit beïnvloed.’ Sinds een jaar of dertien jaar woont ze met haar man en hond in Geldermalsen. ‘Het gaat nu een stuk beter.’

De Straatweg

De Amsterdamsestraatweg (ASW) is de langste winkelstraat van Nederland en kent vele gezichten. Je vindt er kappers, makelaars, massagesalons en seksshops, maar ook street art, vegan eettentjes en een goud- en zilversmid.

Eerst een stukje geschiedenis. Wim van Scharenburg is directeur van het Museum van Zuilen, dat tot 2020 gevestigd was aan de ASW en sindsdien in de Werkspoorfabriek. Hij doceert: ‘In 1811 reisde Napoleon op een natte herfstdag via de Daalsedijk van Utrecht naar Amsterdam. De route langs de kronkelende Vecht, met twaalfduizend manschappen waarvan vele te paard, kon de keizer niet bekoren. Hij besloot een lange, doorgaande weg aan te leggen, van Parijs naar Amsterdam: de Route impériale 2. Het stuk tussen Utrecht en Amsterdam was binnen een jaar klaar.’

Illustratie: Lotte Dijkstra

Tot de tweede helft van de 20e eeuw is de Amsterdamsestraatweg, in de volksmond ook wel de Straatweg of de ASW genoemd, een luxe winkelstraat. Daarna doen verloedering, leegstand en criminaliteit hun intrede. Zelf woont Van Scharenburg er al zo’n vijftig jaar, naar alle tevredenheid. ‘Er is altijd veel reuring en daar hou ik van. Wat er in de wereld gebeurt, gebeurt ook in de ASW, zowel in positieve als negatieve zin. Mensen zitten gezellig bij elkaar op een terras, maar er wordt ook ingebroken.’

De Popronde: kweekvijver voor muzikaal talent

Voor beginnende, talentvolle bands is de jaarlijkse Popronde de kans om zich in de kijker te spelen bij een groter publiek. Op 23 oktober strijkt het mooie festival weer neer in Utrecht, waar dit jaar maar liefst 35 locaties een podium bieden.

Bij de Popronde kun je op verrassende locaties in de stad leuke, nieuwe bands ontdekken. Het gratis festival is niet aan een muziekstijl gebonden, dus je kunt er terecht voor pop en rock, hiphop en dance, songwriters en metal, en alles wat daar tussenin ligt. Programmeur Tom Strik: ‘Dit jaar doet er zelfs een band mee, Shaza, die combineert echt alles: van hiphop en Noord-Afrikaanse jazz tot popmuziek en spoken words.’

De Popronde is een landelijk reizend muziekfestival, dat ieder najaar van september tot en met november plaatsvindt in zo’n veertig steden door het hele land. De aftrap is traditiegetrouw in Nijmegen. In elke stad treden bij grote én kleine podia/locaties veelbelovende nieuwe Nederlandse acts op. Eind november wordt het festival afgesloten met een groots eindfeest in de Melkweg, in Amsterdam. 

Een eigen planeet voor Min Taka

Zelf omschrijft Yasemin de muziek van haar band Min Taka als bubblegrunge of pixiepop. Met een frisse combi van pop en indie is de Turkse muzikante hard op weg een eigen plekje te veroveren.

De temperatuur bereikt een recordhoogte van zo’n 36 graden als we de zangeres via de telefoon te spreken krijgen. ‘Poeh, het is zo heet vandaag. Nee, in de buitenlucht optreden zou ik nu echt niet kunnen. Ik zou smelten op het podium, en met mij de techniek. Zelfs denken lukt me niet op zo’n warme dag!’ Dat blijkt reuze mee te vallen.

Afgelopen vrijdag was in Paradiso de releaseshow van Min Taka’s nieuwe ep ‘I think we should just move in together’. ‘Een avond om nooit te vergeten. Het was altijd al een droom om in Paradiso te spelen. En het optreden was historisch omdat het mijn eerste headliner show was,’ vertelt ze enthousiast.

Yasemin is geboren en getogen in Istanbul. Ze gaat muziek studeren in Boston, maar verhuist al snel naar Rotterdam om bij Codarts de muziekopleiding te volgen. Tijdens covid gaat ze voor korte tijd terug naar Turkije waar ze haar muzikale project Min Taka opstart. Er volgen een paar optredens, soms solo, soms met een band. Haar teksten zijn in het Turks.

Top 10 2025

Een aantal vertrouwde namen die vaker terugkomen in mijn jaarlijstje, maar ook een paar bands en artiesten die ik niet kende tot voor kort. En waarvan ik blij ben dat ik ze nu wel ken. In vrijwel willekeurige volgorde.

1. Early James – Medium Raw

Ontdekking van het jaar. Ongepolijste en bezielde (country)blues en folk met een geheel eigen twist. Met band bij Ramblin' Roots was steengoed, solo en akoestisch in Merleyn (Nijmegen) nog beter.